 |
CROESO
|
|
|
|
Croeso i ‘Llaeth
y Llan’, llaethdy pentre Llannefydd yng Ngogledd Cymru lle mae Gareth
a Falmai Roberts yn cynyrchu eu iogwrt - melysfwyd danteithiol, sydd
wedi ei berffeithio ganddynt ers 1980. |
|
|
|
Dyna pryd penderfynwyd
gynyddu eu busnes llaeth o gylch y pentre i gyfeiriadau eraill. Felly
y daeth iogwrt Llaeth y Llan i fodolaeth. |
|
|
|
Aeth Falmai
ar gwrs arbennig i Rease Heath yn Sir Gaer, Gareth ar gwrs Creu yng
ngholeg Llysfasi i eangu ei fedrusrwydd creadigol. |
|
|
|
Mae Falmai yn
cofio fel ddoe sut y bu iddynt gynhyrchu yr iogwrt ar y cychwyn mewn
bwcedi llaeth (gan ddefnyddio llaeth o’u gwartheg eu hunain) a’i drin
yn y cwpwrdd cynnes yn y ty! Mae pethau wedi newid ers hynny: tanciau
mawr a’r dechnoleg diweddaraf sy’n rhan o’r driniaeth bellach. Maent
o hyd yn parhau i ddefnyddio llaeth o’u buches eu hunain (50 o wartheg
godro) , gan ychwanegu yn ol yr angen oddi wrth llaethdy Cyd Weithredol
De Arfon. |
|
|
|
Mae Gareth a
Falmai wedi cael eu cydnabod llawer gwaith am eu menter ac ansawdd
eu cynhyrch. Bellach fe’i ceir mewn 25 a mwy o wahanol flasau - gan
gynwys yr rhai ddiweddaraf i gyd - wisgi a cwantro . Erbyn hyn mae’r
busnes wedi cynyddu yn aruthrol ac y mae’r iogwrt yn cael ei fwynhau
trwy Gymru gyfan - gan gynnwys y Cynulliad yng Nghaerdydd - yn ogystal
a Gogledd Gorllewin Lloeger a threfi y gororau. Er hyn i gyd parheir
yn gwmni teuluol dedwydd: Gareth a Falmai a’u mab Owain 27, ynghyd
a chriw o fobol y pentre. |
|
|
|
Yn ogystal a
hyn , maent yn parhau i groesawu ymwelwyr sydd yn ysu i weld sut y
gwneir yr iogwrt, a chyfle hefyd i fwynhau y gerddi gwych a’r adeiladau
hynafol. Mae’r ddau ohonnynt wrth eu bodd yn dweud yr hanes ac yn
barod iawn i ymateb i bob cwestiwn. |
|
|
|
Enw eu fferm
yw Tal y Bryn, sydd yn ddisgrifiad teg o’i leoliad uwchben llethrau
Dyffryn Elwy, lle llifai’r afon tuag at Lanelwy cyn ymunno ag afon
Glwyd ar eu taith i’r mor yn y Foryd ger y Rhyl. Mae’n ardal wedi
ei orlwytho a hanes . Gerllaw mae Ogof Pontnewydd yng Nghefn Meiriadog,
lle y canfuwyd weddillion dynol yn dyddio 250,000 o flynyddoedd yn
ol. |
|
|
|
Yn ymyl hefyd
caerau oes yr haearn, tystiolaeth am ddyfodiad yr Rhufeiniaid, yn
ogystal ag olion cyfnod y Seintiau. Yn y bedwaredd ganrif ar bymtheg
’roedd Rhyfel y Degwm yn ei anterth yma. Bu llenorion yma hefyd: Twm
o’r Nant yr amlycaf ohonnynt, yn ysgrifennu dramau beiddgar , yn dadlau
dros ddiwygio’r gymdeithas a dileu yr anghyfiawnderau. |
|
|
|
Cofir
o gyfnod y Dadeni am Catrin o Ferain, hithau o dras brenhinol a chysylltiadau
a llys Elisabeth y cyntaf. Catrin yn rhan pwysig o hanes y fro gan
iddi gael pedwar o wyr, a’r rhai hynny yn ddynion mwyaf dylanwadol
eu cyfnod. |
|
|
|
I Am mwy o wybodaeth
pwyswch botwm ar ‘Gerddi,’ a ‘Ffeithiau
Diddorol am Llaeth y Llan’ |
